درباره متیو پری؛ روایتی انسانی از زندگی، رنج و لبخندهای یک ستاره - مجله معلمی

خدایا، هر کاری دلت می خواهد با من بکن، فقط لطفا مشهورم کن.

این دعایی بود که متیو پری در روزهای جوانی و زمانی که هنوز بازیگری ناشناخته بود و برای تست بازیگری به لس آنجلس می رفت، زیر لب زمزمه می کرد. او از مهمانی ها و دوستی های تازه لذت می برد، اما در پیدا کردن کار با مشکل روبه رو بود. البته افراد زیادی در زندگی آرزویی به همین میزان پرشور داشته اند، اما کمتر کسی مانند پری توانسته هر دو سوی این آرزو را با چنین ابعادی تجربه کند: تبدیل شدن به یکی از چهره های یک کمدی موقعیت بسیار پیروز در تاریخ تلویزیون و در عین حال، گرفتار شدن در چرخه اعتیاد. چرخه ای که پایان در سال 2023 و در 54 سالگی به مرگ او انجامید.

مستند سه قسمتی و سه ساعته درباره متیو پری (The One About Matthew Perry)، همان طور که از عنوانش پیداست، مسیر صعود و سقوط این بازیگر را از ابتدا تا خاتمه دنبال می نماید. فیلم اثری مفصل و جامع است، اما خوشبختانه هیچ گاه به اثری خسته نماینده تبدیل نمی گردد؛ دست کم نه به طور کامل. سه ساعت زمان زیادی است تا داستانی را روایت کنیم که از اساس، روایتی ساده اما غم انگیز است. بی تردید می شد بخش هایی کوچک از فیلم را کوتاه تر کرد، اما کیفیت مصاحبه ها و انتخاب مصاحبه شوندگان مانع از آن می گردد که تماشاگر در طول این مدت احساس ملال کند.

در میان افرادی که مقابل دوربین از پری می گویند، نام میا، خواهر ناتنی او، و بعلاوه راجر کاستیلو و دیوید پرسمن، دو تن از نزدیک ترین دوستانش از نخستین روزهای حضور در لس آنجلس، به چشم می خورد. آن ها با عشق و اندوهی عمیق از متیو و اعتیادی حرف می زنند که او هرگز نتوانست بر آن غلبه کند؛ تا جایی که فیلم در بخش هایی از یک ادای احترام شخصی فراتر می رود. این مستند علاوه بر یادآوری زندگی پری، به شکلی ناخواسته ادای احترامی می گردد به هزاران نفری که با اعتیاد دست وپنجه نرم می نمایند و به عزیزانی که در کنار آن ها زندگی می نمایند؛ کسانی که دوستشان دارند و از تماشا رنج ویرانگرشان به ستوه می آیند. انسان هایی که برخلاف متیو پری، داستان زندگی شان هیچ گاه به تیتر رسانه های بین المللی تبدیل نمی گردد.

والدین پری زمانی که او هنوز نوزاد بود از یکدیگر جدا شدند. متیو در کانادا و نزد مادرش بزرگ شد، اما برای تماشا پدرش، جان بنت پری، که او هم بازیگر بود، بارها به کالیفرنیا سفر کرد. در خاطرات خود، پری از ترس و اضطرابش در پنج سالگی می گوید؛ زمانی که ناچار بود به تنهایی سفر کند و در فرودگاه به عنوان کودک بدون همراه ثبت می شد. این برچسب به این معنا است که مهمانداران در طول پرواز مسئول مراقبت از او بودند.

میا حاصل ازدواج جان بنت پری و نامادری متیو بود و زمانی به جهان آمد که متیو 16 سال داشت. عکس ها و فیلم های خانوادگی به خوبی نشان می دهند که این دو از همان ابتدا رابطه ای عمیق و سرشار از محبت با یکدیگر داشتند. میا در مستند از متی می گوید؛ از روزهای خوشی که کنار هم گذراندند و روزهای سختی که رفتارها و اعتیاد برادرش برای او رقم زد. در حرف های میا، هم محبت عمیقی به متیو دیده می گردد و هم اندوه از دست دادنش. او با گرمی و صمیمیت از برادرش یاد می نماید، اما در پس هر خاطره، سنگینی فقدان او نیز احساس می گردد.

دوستان پری هم با همین صمیمیت از او یاد می نمایند. چند تن از نامزدهای سابقش نیز در مستند حضور دارند و روایت های خود را از رابطه شان با او بازگو می نمایند. معمولا حضور شریک های عاطفی سابق در چنین مستندهایی این نگرانی را به وجود می آورد که قرار است شاهد افشاگری، حاشیه سازی یا پرده برداری از جنبه های ناخوشایند زندگی یک چهره مشهور باشیم؛ نگرانی ای که اغلب هم بی علت نیست. اما اینجا خبری از بدگویی و تسویه حساب شخصی نیست. سازندگان فیلم نیز در پی نمایش یک کشف جنجالی یا استفاده ابزاری از افرادی نیستند که حرف چندانی برای گفتن ندارند.

تمام این زنان با لحنی صمیمی و بیانی سنجیده از مردی حرف می زنند که زمانی می شناختند. آن ها مانند میا، بیشتر بر ویژگی های دوست داشتنی و لحظات خوب رابطه شان تمرکز می نمایند، اما از جنبه های تاریک شخصیت پری و اشتباهاتش نیز به سادگی نمی گذرند. حاصل کار، تصویری چندوجهی از انسانی واقعی است؛ تصویری که نه در پی تطهیر اوست و نه میخواهد با برجسته کردن ضعف هایش، تمام دستاوردهای زندگی اش را زیر سوال ببرد. فیلم هم به مخاطب و هم به خود پری احترام می گذارد و اجازه می دهد تمام ابعاد شخصیت او دیده گردد.

پری پس از گذراندن کودکی ای که با سفرهای مکرر برای تماشا پدرش همراه بود، اما در مجموع در فضایی باثبات و سرشار از محبت سپری شد، راهی لس آنجلس شد تا استعدادش در کمدی را به حرفه ای جدی تبدیل کند. او از همان سال های نخست زندگی به دلقک کلاس معروف بود و می دانست چطور دیگران را بخنداند. این تصمیم خیلی زود نتیجه داد.

ویلیام ریچرت، کارگردان، نخستین بار زمانی متوجه استعداد او شد که دید پری در یک رستوران گروهی از دوستانش را به خنده انداخته است. همین اتفاق باعث شد نقشی را در فیلم یک شب در زندگی جیمی ریرْدون (A Night in the Life of Jimmy Reardon) به او بسپارد؛ فیلمی که در آن پری نقش برترین دوست شخصیت ریور فینیکس را بازی می کرد.

این اتفاق، متیو پری را به نوعی لانا ترنرِ دهه 90 تبدیل می نماید؛ اشاره ای به روایت مشهور کشف لانا ترنر در داروخانه شوابز، پاتوق معروف بازیگران و جویندگان معروفیت در هالیوود. بر اساس این روایت قدیمی، ترنر در نوجوانی هنگام نوشیدن نوشابه در پیشخوان داروخانه توجه یکی از چهره های هالیوود را جلب کرد و همین اتفاق مسیر ورودش به سینما را هموار کرد. البته خود پری سال ها بعد، در گفت وگویی با دوست دیگرش، کوین پولاک، با همان شوخ طبعی همیشگی اش به این موضوع اشاره نمود و گفت: اگر کسی فیلم را دیده بود، داستان جالب تری می شد! جمله ای که مثل بسیاری از شوخی های او، هم خنده دار است و هم کمی تلخ.

اما نقطه عطف زندگی حرفه ای پری در سال 1993 رقم خورد. در آن موقع، فیلم نامه سریال تازه ای با عنوان دوستانی مثل ما (Friends Like Us) میان بازیگران و عوامل هالیوود می چرخید. وقتی پایان با پری تماس گرفتند تا برای بازی در این مجموعه تست بدهد، او از پیش دیالوگ ها را حفظ بود. علتش هم جالب بود: بسیاری از بازیگران هم دوره اش از او خواسته بودند برای آماده شدن در تست بازیگری، تمرینشان بدهد. آن ها معتقد بودند شخصیت چندلر شباهت زیادی به خود متیو دارد و چه کسی بهتر از او می توانست برای ایفای این نقش هدایت شان کند؟

مستند به درستی جایگاه و اهمیت پدیده فرندز (Friends) را در تاریخ تلویزیون به رسمیت می شناسد، اما برخلاف انتظاری که ممکن است از چنین فیلمی داشته باشیم، بیش از میزان روی پیروزیت این مجموعه تاکید نمی نماید. سازندگان به خوبی می دانند که موضوع اصلی مستند، خود متیو پری است، نه صرفا سریالی که او را به معروفیت جهانی رساند. درست همان طور که فیلم از احساسات گرایی افراطی پرهیز می نماید، اجازه نمی دهد معروفیت بزرگ فرندز هم بر تمام روایت سایه بیندازد؛ هرچند در مقاطعی از زندگی واقعی، همین معروفیت تا میزان زیادی بر زندگی خود پری مسلط شده بود.

پس از آن، مستند وارد سال های اعتیاد می گردد؛ ابتدا الکل، سپس قرص ها و در نهایت کتامین. ماده ای که در شروع قرار بود به کاهش افسردگی او یاری کند، اما پایان جانش را گرفت. پری بارها برای رهایی از اعتیاد و بازگشت به زندگی عادی کوشش کرد. این کوشش ها که هر بار با امید زیادی شروع می شدند، پایان به ناکامی می انجامیدند.

بخش زیادی از این فراز و نشیب ها پیش تر در کتاب خاطرات پری روایت شده اند، اما تماشای آن ها در قالب این مستند و از خلال چهره دوستان و اعضای خانواده اش، تجربه ای به مراتب دردناک تر است. وقتی آن ها از کوشش های مکرر او برای ترک اعتیاد و ناکامی های پی درپی اش حرف می زنند، می توان رنج و درماندگی را در چهره شان دید. هر بار که به نظر می رسید پری پایان توانسته بر اعتیاد غلبه کند، همه چیز دوباره به نقطه اول بازمی گشت. هیچ یک از این دوره های بهبودی هم بیش از یک سال دوام نمی آورد.

میا در گفت وگوهایش شرح می دهد که پدرشان در تمام این سال ها از پسرش حمایت می کرد. شاید بخشی از این حمایت ریشه در احساس گناه او داشت؛ احساسی ناشی از اینکه در دوران کودکی متیو، آن طور که باید و شاید در زندگی فرزندش حضور نداشته است. میا بعلاوه می گوید پدرشان علاقه زیادی داشت در این مستند حضور پیدا کند و درباره پسرش حرف بزند، اما شرایط جسمانی اش دیگر اجازه چنین کاری را نمی دهد.

ترکیب صداقت، محبت و اندوهی که در روایت های میا وجود دارد، یکی از ویژگی های برجسته مستند است. او نه کوشش می نماید خانواده اش را بی نقص جلوه دهد و نه از پیچیدگی های روابط خانوادگی فرار می نماید. در عوض، تصویری از خانواده ای معمولی اما پیچیده ارائه می دهد؛ خانواده ای که با وجود تمام سختی ها، در روزهای سخت زندگی متیو کنارش ماند.

در نهایت، درباره متیو پری همچنان داستانی ساده و غم انگیز را روایت می نماید؛ داستان مردی که به یکی از محبوب ترین چهره های تلویزیون تبدیل شد، اما نتوانست از رنج های شخصی اش رهایی پیدا کند. با این حال، آنچه این مستند را فراتر از یک روایت معمول درباره زندگی و مرگ یک ستاره می برد، صداقت غیرمنتظره، نگاه سنجیده و صمیمیت واقعی آن است. فیلم به داستان پری عمق و ظرافت می بخشد و در عین حال، صدای اندوهی بزرگ تر را به گوش مخاطب می رساند؛ اندوهی که تنها به مرگ یک بازیگر مشهور محدود نمی گردد.

شاید تلخ ترین نکته درباره زندگی متیو پری همین باشد: مردی که با استعدادش میلیون ها نفر را خنداند و شادی بی شماری به زندگی مخاطبانش آورد، خودش نتوانست از شادی ای که برای دیگران به ارمغان می آورد، لذت ببرد. او برای میلیون ها تماشاگر، همان چندلر دوست داشتنی باقی ماند؛ مردی که با شوخی هایش لحظات سخت زندگی را آسان تر می کرد، اما در زندگی شخصی خود نتوانست از زیر بار رنجی که سال ها با آن دست وپنجه نرم می کرد، بیرون بیاید.

مستند درباره متیو پری از نتفلیکس پخش می گردد.

منبع: The Guardian